Abse
Vücut boşluklarında, dokularda ya da organlarda bakteriler tarafından oluşturulan enfeksiyon sebebiyle beyaz kan hücreleri, ölü dokular ve bakteri artıklarından oluşan irinin birikmesi hali.
Sivilce denen şey patladığı zaman ortalığı kirletir. Patlatılmadığında kendiliğinden geçtiği iddia edilse de öyle olduğu tarihte nadiren görülmüştür.
Sürpriz yumurta gibi akşam sadece dişiniz agrıyor ve diyorsunuz ki; "ne olursa olsun yarın bu dişi çektireceğim".. Fakat böyle olmuyor. Sabah kalktığınızda yanağınızda kocaman bi yumurta, konuşmakta zorluk, etraftakilerin sizinle alay etmesi ve sırf bu yüzden baş ağrısı. En az iki gün böyle geçiyor.. Sonrasında doktor size ilaç yazar (tabi hemen başınızın ağrısı geçer nedeni ilaç değil, psikolojik) sonra yanağınızdaki şişlik iner ve siz de hiç birşey olmamış gibi devam edersiniz. O diş de öyle kalır. Asla çektirmezsiniz. İşte abse bu.
(gönderen: pilavcı)
Adale
Kas. Vücudun haraketini sağlayan cizgili kaslar istemli hareketleri sağlarlar. Özellikle sindirim sistemindeki düz kaslar ise otonom sinir sistemi etkisi ile çalışırlar.Kalp kası ise yapı olarak çizgili kas olmakla beraber kendi içinde bir otomatikliğe sahip olup otonom sinir sisteminden de etkilenir.
Hayvanlardan Et diye yediğimiz şey olup ayakların bağlı olduğu kısımdan (But) çiğköfte, omurganın iki yanındaki kısımdan (küşleme) kuşbaşı kebap ve interkostal bölümden nefis lahmacun olur. Ayrıca beyaz etli (kaslı) hayvanların (Balık tavuk) sadece otonom sistem etkisinde hareket etmediklerinin de belirtilmesi gerekir. (espri:drage)
Adet
Cinsel erginlik dönemindeki kadınlarda rahim iç tabakasının dökülmesine bağlı aylık kanamalı periyot …
Başlangıcı da bitişi de tantanalıdır... Özellikle ilk adetini gören sabinin tokat atılarak kendine getirilmesi gerektiği inancı yanlıştır... Sonraki dönemlerde ayda bir hafta etraftakilere hayatı zehir etme eğiliminin bu fizyolojik olayı dayak yiyerek karşılama ile alakası var mıdır bilinmez…Sayılı adet çabuk geçer, araya bir yahut iki gebelik birkaç düşük falan girdikten sonra bir de bakarsınız ki vedalaşma zamanı gelmiş. Eee şimdi ne olacak? otomatikman etraftakilere her 4 haftanın birini zehir etmek hakkı elden gidecek... Menopoza giren bayanın etraftakilere ve kendine kesintisiz 3-5 yıl süren işkencesi bu ayda bir haftalık işkence hakkı yerine geçer…Toptan yapılan bu birkaç yıllık eziyetin ardından kişi daha serin ve daha keyifli ve fakat dizleri ağrıyan tombul bir teyzeye dönüşür... İyidirler, börekleri ve kurabiyeleri enfes olur, eski günleri anlatırken gözleri dolar..
Menopoz ve sonrasına dair gözleminiz göz yaşartıcı.. Hatıraları gün ışığına çıkardığından belki de .. Erkek çocukta babaya olan öfke (oedipus falan) giderek kendini hayranlığa bırakır.. Babam bu kadına iyi sabrediyor diyerekten. ( katkı: çekirge)
Adrenalin
Böbreküstü bezlerinin iç kısmında bulunan hücreler tarafından salgılanan hormon.
Bu da epeyce sömürülmüş bir kelime... Malumunuz adrenalin heyecan durumlarında kanda yükseliyor.. Bunu da ahali biliyor ya artık ileri geri "adrenalin pompalamaktan" bahsediliyor.. Kardeşim ne bitmez tükenmez adrenalin pompasıymış bu? Güzel hanımları görmekten, heyecanlı maç seyretmeye kadar her mevzuda adrenalin pompalamaktan bahsediliyor... Gerçek olduğu bizce de malum olan durumlar yok mu? Var elbette Arifim ama olur olmaz durumlar değil bunlar..
Afazi
İdrak ve idrak ettigine cevap verme islemlerinden birisi ya da her ikisinin birden bozulması hali. Algılamanın bozulmasına duysal afazi denirken, algılanana cevap verilememesine motor afazi denmektedir. Bunların da çeşitli seviyeleri ve karışık şekilleri vardır.
Bazı kendini bilmezler aziz halkımızda afazi olduğunu, ne anlatılanı idrak ettiğini ne de derdini anlatabildiğini söylerler... Bu hal ciddi bir tartışma konusudur...Kimileri böyle yüce bir halkın afazik olamayacağını, kendini ifade etme yetisinin damarlarındaki asil kanda mevcut olduğunu söylerken, başka bir kendini bilmez güruh , yolda adres sorarak biryere varma ihtimalinin zayıflığını savlarına temel olarak gösterip milletin afazik olduğunu savunmaktadırlar..
Afrodizyak
Cinsel isteği arttırdığı bilinen yiyecekler ve maddeler.
Arifim aha bir tartışma konusu daha... Öyle de bir muhabbet ki müşterisi her daim hazır... Erkeklerdeki performans arttırıcı yiyeceklerden tut da özel kadın azdırıcılarına kadar her birinin üzerinde birkaç saatlik muhabbet açılabilecek onlarca konu... Benim diyeceklerim "aç ayı oynamaz" bu biiir... "Emekli ayı maaşına ve kuyrukta bekleme süresine göre oynar" bu da ikiii... "Karnı tok sırtı pek olan bir takim adem ve kadin da istiridye yeyip, bilmemne sineğinin kanadını yutarak bedenlerinde haz dalgalarının başlamasını beklerler.." bu da üüüç.. Hadi güzelim dağılalım , dükkanın önünü kapatmayalım...
Aft
Ağız ya da yutak mukozasında, belli durumlarda da cinsel organlar civarında oluşan genellikle birden fazla sayıda olan yüzeysel ülserler..
Agorafobi Açık alanda bulunma korkusu. Eski ismiyle pazaryeri korkusu.
AIDS
Sonradan gelişen (doğumsal olmayan) bağışıklık eksikliği sendromu… HIV virüsü tarafından oluşturulur ve virüsün bulaşmasından uzun süre sonra ortaya çıkar. Hastalık ortaya çıkmadan önceki belirtisiz döneme “HIV pozitif periyodu” denir.
Şimdilerde pek sesi soluğu çıkmayan bu virüs zamanında ortalığın tozunu atmıştı. Sosyete de listeler elden ele gezerdi... Efendim ayidis li mankenle birlikte olanların listesi, Moldavyalı HIV pozitif bayanın listesinde kimler varmış.. aman da aman… ABD de tedaviler, yurtdışında AİDS den vefat edip de yurda barsak kanserinden gitti diye haber yollamalar…Ne günlerdi be Arifim…
Akciğerler Göğüs kafesinin büyük kısmını dolduran ve kanın oksijenlenmesini sağlayan solunum sisteminin iki adet olan temel organı..
Akne
Deride, özellikle de yüz derisindeki kıl dipleri ve yağ bezelerinin iltihabından dolayı ortaya çıkan irinli, sert kırmızı şişkinliklerle kendini gösteren cilt rahatsızlığı
Hormon aktif dönemin önemli belirtilerinden olması halk arasında birçok yanlış inanca sebep olmuştur. Akne si olan gençlerin evlendirilince şikayetlerinin biteceği ya da vücutları ile ilgileri azalınca düzeleceği inancı tamamen yanlıştır... Yani kendi çevremden biliyorum bedenine sabah akşam iyilik yapıp da tertemiz cilde sahip olanlar olduğu gibi kendini unutup da silme akne sahibi olanlar da vardır... Akne cilt doktorlarının temel gelir kaynaklarından olup ancak ciltteki yağsı sıvı salgılayan bezlerin azalması ile düzelir…Cildiye uzmanları umumiyetle akne vakalarını tam iyileştirmez bir sonraki meslekdaşlarına da iyileştirilecek birşeyler bırakırlar... Akne düzeldiği zaman da kişi genellikle 40 yaşlarına gelmiştir ki “bundan sonra güzel olsam ne olur olmasam ne olur?” diye düşünmeye başlamıştır...
Akromegali Hipofiz bezinden salgılanan büyüme hormonunun kemiklerde uzama tamamlandıktan sonra aşırı salınmaya başlaması ile ortaya çıkan, ellerde ayaklarda, kafa kemiklerinde aşırı büyüme ile kendini gösteren hastalık.
Akupunktur
Vücutta meridyen denilen belli eksenler üzerindeki noktalara iğne batırılması ile hastalıkların tedavi edilmesi yöntemi.
En kıllı ve de tüylü konulardan birisi... Faydası konusunda tartışma büyük... Her kafadan bir ses çıkıyor... Mesleğe başladığım senelerde akupunktur yaptıracam diyene "aman gözüm, gel akıllı ol, eline, beline, diline sahip ol başka şeye gerek yok" şeklinde vazü nasihatte bulunurdum... Daha sonraki yıllarda "hadi gidin bir de boyunuzun ölçüsünü böyle alsınlar" şeklinde bir yaklaşımım oldu...Son senelerde ise kesinlikle yorum yapmıyorum... "Akupunktura başladım" diyene : "çok iyi efendim bir müddet sonra neticelerden haberdar olalım" derken, "Akupunkturu bıraktım" dendiginde de: "gayet iyi etmişsiniz tıbbi tedaviler çerçevesinde derdinizi halletmeye çalışalım" şeklinde kıvırıyorum...
Akut
Hızlı gelişen.
Lise yıllarında akut kelimesine takmıştım...Sözlüğü açar ve karşımda " had" kelimesini bulurdum. İki kelimeye öylece bakar ve bir türlü anlam veremezdim. Rızkımızı hekimlikten kazanacağımız belli olduğunda da manasını çözmek için ilk uğraştığım kelimelerdendir. Daha sonraları öğrendik ne manaya geldiğini ancak vatandaşa bu kelimeyi öğreten AKUT kısaltmasıyla kendini tanıtan arama kurtarma teşkilatı olmuştur.
Akyuvarlar Kanın şekilli elemanlarından olup öncelikle vücut savunmasında rol alan kimi bakterileri yutarak, kimi de salgıladıkları antikorlarla işlev gören hücreler.
Albinizm
Derideki renk hücrelerinin melanin adlı renk verici maddeyi oluşturamaması hali…Bu vakalarda gün ışığına dayanıksızlık ve sıklaşmış cilt kanserleri görülür.
Yani sıkıcı bir durum ama, olaylara bir de iyi yönünden bakmak lazım. Bizim mahallede bir Albino Tekin Ağabey vardı, inanmazsınız yataktan akşama doğru çıkar ve doğru kahveye gelirdi…Ciğer ekmekçiden yarım ekmek içine bol soğanlı ciğerini alır ve gece oniki ye kadar sürecek olan okey muhabbetine girerdi. Emin olun hava karardıkça Tekin ağabey coşar, çoğu elde ara taşına okeye döner, her akşam mutlaka birkaç kez çifte giderdi . Bir efsaneydi…Onun masasında oyun kazanmak NBA de ilk sezonda sayı kralı olmak gibi bir şeydi...
Alkolizm
Uzun dönemde ciddi miktarlarda alkol tüketimi ile ortaya çıkan karakteristik davranış şekilleri ve buna bağlı oluşan tablo. Ağırlık dereceleri değişmekle beraber ciddi alkolizm de alkolden ayrılmayla hayati tehlike oluşturabilen durumlar ortaya çıkabilmektedir.
Bu konuda en ilginç olan alkolün tüketilme şekli ve miktarı üzerinde yapılan geyikler ve efsanelerdir…Sabah kalkınca içmek üzere akşamdan yatağı başına votka limon hazırlayanlardan, arabanın sağ ön koltuğuna bir kasa bira koyup İstanbul dan Ankara ya gidinceye kadar bunu bitirenlere kadar neler neler… Mezarlık çevresi alkoliklerinin üç öğün yedikleri “mama” bunlar içinde en hoşuma gidenidir. Mama üç temel malzeme ile yapılır. Boş sardalye konserve kutusu tabak olarak hazırlanır... Kesinlikle yıkanmamalıdır. İçine tanıdık fırıncıdan sinyal ile alınmış bayat ekmek doğranır... Üzerine mavi tekel ispirtosu boşaltılır. Ekmekler eflatunumsu mavi renge iyice büründüğünde mama hazır demektir. Elle yenir ve mutlaka beş parmak kullanılarak, göğe doğru açılmış ağza ispirtolu ekmekler yuvarlanır... Bu sırada el bileğine doğru akan ispirto da ziyan edilmez ve yalanmak sureti ile gövdeye indirilir. Bu son hareket aynı zamanda hijyenik açıdan önemli olup kişisel temizlikte önemli rol oynar…Bu yazdıklarım Arifin bilgileridir ben onun yalancısıyım…
Altıncı hastalık
Çocukluk hastalıklarından, üç ila dört gün süren yüksek ateşin arkasından başlayan döküntülerle kendini gösteren virus rahatsızlığı.
Çocukluğumuz bütün hastalıkların sırasıyla geçirildiği, ilkokul sıralarında devamsızlıkların genellikle bulaşıcı hastalıklar sebebiyle olduğu döneme rastladı...Aşıların aynı enjektörün sırayla kollarımıza dürtülmesi suretiyle yapıldığı seneler...Bu dönemde aileler birbirlerinin çocuklarının hastalıklarına da ilgi gösterir, kadınlararası muhabbetlerde kimin çocuğunun ne "çıkardığı" önemli yer tutardı...Ortalıkta gezer ve kadınların anlatııklarına kulak kabartırken beşinci hastalık ve altıncı hastalık terimleri kulağıma çalınmıştı...O zamanlardan aklıma yerleşen bu hastalıkların bir sırası olduğu ve en sonuncunun da altıncı hastalık olduğu şeklindeydi...Felancanın çocuğu altıncı hastalık olmuş dediklerinde "vay be bitirmiş sonuna gelmiş diye düşünürdüm".
Alyuvarlar Kanın şekilli elemanlarından olup oksijen taşınma işini yapan ve içerdikleri demir sebebiyle kana malum kırmızı rengini veren hücreler.
Amfizem
Dokularda olması gerekenden fazla hava ya da gaz bulunması hali. Yumuşak dokularda özellikle gaz oluşturan bakteri enfeksiyonları ile beraber olabilirken, akciğerlerde olan şekli kronik akciğer hastalıklarındandır
Amino asitler
Proteinleri oluşturan, asit yapıdaki ve mutlaka karboksil ve amino grubu içeren yapıtaşı maddeleri. Mutlaka dışarıdan alınması gerekenlere esansiyel amino asitler denmektedir. Bir kısmı ise vücutta sentezlenebilmektedir.
Amnezi
Hafızada kısmi ya da tamamen kayıp.
İlgili maddelerde de göreceğimiz gibi amnezi deja-vu ya da jamais-vu lar ile doldurulabilir. Özellikle borç alıp da vermeyen kişi bu konudaki amnezi durumunu "kesinlikle verdim" ya da " ne ben senden para mi almıştım?" şeklinde gösterebilir ki biz bu duruma "bilinçli amnezi" bu haldeki kişiye de "şerefsiz" diyoruz. (teşekkürler wahşi)
Anafilaksi
İlgili maddenin vücutla temasını takiben kısa bir süre içinde gelişen, tüm vücutta yaygın olarak görülen döküntü, ödem, nefes darlığı, tansiyon düşmesine bağlı bilinç kaybı, kalp ve solunum sistemi fonksiyonlarında yetersizlik sonucu ölümcül olabilen çok ağır bir allerjik reaksiyon.
Analjezik
Ağrı kesici
Anastezi
Narkoz. Operasyon amaçlı olarak için duyular, hareket ve bilincin damar yolu veya solunum yolu ile narkotik maddeler verilerek iptal edilmesi.
Eter bulununcaya kadar cerrahların ne yaptığı açıkçası muamma...O dönemlerde cerrahi işlemler bilindiği kadarıyla "bağırta bağırta" esasına göre yapılmaktaymış... 1800 lü yıllardan kalan metinlerde cerrahi girişimlerdeki narkozun esasları aşağıdaki gibi anlatılmakta ve bu metin aynı zamanda mikroplara karşı alınan tedbirler hakkında da bilgi vermektedir...
"Cerrah operasyon odasına girdi. Ceketini asistanına verdi. Hasta meme operasyonu yapılacak bir kadındı. Operasyon masasına yatırıldı. Cerrah asılı duran muşamba önlüklerden en kansızını giydi. Tepsideki bıçaklardan birini alarak masata sürtüp bilemeye başladı... Keskinliğine parmak ucu ile baktı ve kanaat getirdikten sonra asistanına işaret verdi... Asistan hastaya önce yarım şişeye yakın rom içirdi... Arkasından ağzına büyükçe bir bez parçası tıkadı ve dişlerini sıkmasını istedi... Hasta denileni yaptı ve yattıktan sonra gözleri tavana dikili vaziyette bekledi.. Sonra gözleri kapandı... Cerrah iyi bilenmiş bıçağı ile meme üzerinde operasyona başladı... bu sırada alnındaki terleri ve sıçrayan kanları da diğer elinin tersi ile silmekteydi"
Anatomi
Vücudun yapısını inceleyen bilim.
Anemi
Kansızlık. Kırmızı kan hücrelerinin yahut kandaki oksijen taşıyan hemoglobin maddesinin belli sınırların altına inmesi. Bir hastalık olarak değil bir belirti olarak ele alınması ve mutlaka sebep araştırılması gerekli durum.
İç hastalıkları hekimlerinin hatta gündelik poliklinik pratiğindeki birçok hekimin hayat kurtarıcı olarak sarıldığı teşhis... Erginlik çağındaki ülkemiz kadınlarının yarıdan fazlasının anemik olması tanı konamayan vakalarda bütün bulguların kansızlığa bağlanarak doktorun temize çıkmasını sağlar...
Ayrıca bağlı olarak söylenebilecek birtakım otantik tedaviler de vardır...Örneğin domates yeme ya da pekmez içme ile anemi tedavisi güç ve meşakkatlidir... Siyah üzüm yiyerek de aneminizi tedavi etmeniz zor olup aldığınız kiloları vermek daha ileri bir gayret gerektirir...
Anevrizma
Atardamar duvarı balonlaşması.
Anjin
Aslında ağrı manasına gelen bu kelime meşhur kullanımda akut boğaz enfeksiyonunu tanımlamada kullanılır.
Anjin deyince aklıma geliveren ilkokul sıralarında hemen her gün bir arkadaşımızın boğazı tülbentle sarılı olmasıydı... Bu senelerde doktorlar anjin olanların boğazlarına direkt müdahalede bulunurlar, bademciklerin üzerindeki tabakaları mekanik olarak uzaklaştırıp muayenehanelerinde boğaz absesi boşaltırlardı... Penisilin en gözde ilaçtı ve yedi gün boyunca sabah akşam yapıldıktan sonra ferahlamış bir boğaz ve fakat ağrıyan kalçalarla ortada dolaşmaya başlardınız...Yine o zamanlarda - ki fazla tarih olduk zannetmeyin sene 1969-70 - atuşman denen boğaza sürülen ilaçlar vardı iyodlu, tadı iğrenç şeylerdi...
Anjiografi
Damarların içine radyasyon geçirgenliği farklı bir madde verilerek filminin çekilmesi .
Anoreksi
Özellikle genç kadınlarda görülebilen, yemek yememek, çok az uyumak, buna rağmen çok aktif olmakla beliren psikolojik bir bozukluk. Kişi devamlı bir kilo alma korkusu içerisindedir ve bedeni ile aşırı alakalıdır. Genellikle adet düzensizlikleri ve uzun süre adet olamama da eşlik eder.
Parayı vücudunun güzelliği ile kazanan manken ve fotomodel avanesinin sermayeyi korumak hesabı ile anoreksi hallerine girmesi sıktır. Bunu bir dereceye kadar normal görmek mümkün olmakla beraber "bir deri bir kemik" hallerin bizim ırkın erkeklerini bozduğunu bilmek de ayrı bir paradokstur...
Antibiyotik
Bakterileri öldüren ya da üremelerini engelleyen, bu şekilde enfeksiyonlara karşı kullanılan maddeler.
Her köşebaşında bir eczane olması ve hayatiyetine devam etmesi insanımızın antibiyotik merakı ile açıklanabilir.. Her boğaz ağrısı, her yüksek ateş eczane ziyareti ve arkasından bir kutu antibiyotik kullanılmasına sebep olmaktadır. Zaman icinde antibiyotik isimlerini öğrenen ve yaptıkları işin doğruluğuna inanan birçok kişi böylesi durumlarda adıyla sanıyla antibiyotik "satın alır"... İyi olup olmadıkları başka konu...